"De voorbeeldfunctie is belangrijk"

Hazel Leach, co-leidster van het United Women's Orchestra, won op het compositie-concours Scrivere in Jazz 2000  op Sardinië de eerste prijs. De ex-pat uit Engeland over het nut van een vrouwelijke bigband.

Tenorsaxofoniste Hazel Leach verhuisde begin jaren tachtig vanuit Newcastle naar Nederland om voor een jaar dwarsfluitlerares op een muziekschool te worden. Het leven op het continent beviel zo goed dat zij besloot een pedagogische graad te halen en te blijven. Niet lang daarna werd zij aangenomen als jazzdocent op het Arnhemse conservatorium. "Onder Thatcher werd het steeds moeilijker om als uitvoerend musicus aan de bak te komen" zegt Leach. De grote bands met blazers, waarvan sommige clubs er in hoogtijdagen zelfs twee hadden, werden vervangen door comboís met een synthesizer.Naar aanleiding van een advertentie waarin gezocht werd naar componistes kwam Leach een jaar of zeven geleden met een Duitse bigband-workshop voor vrouwen in aanraking. Het muzikale kunnen liep uiteen van beginner tot gevorderde, maar echte amateurs leerden snel bij of verlieten de groep. Geleidelijk groeide een organisch geheel waarin solisten als basklarinettiste Regina Pastuszyk konden floreren. Naast Leach componeert Christina Fuchs, eveneens tenorsaxofoniste, voor het orkest. De twee aanvoersters zijn in menig opzicht tegenpolen. Terwijl Leach geschoold is in commerciële compositie en arrangeren is Fuchs autodidact. En waar de eerste meent dat muziek voor zichzelf moet spreken is de ander extroverter en wil zoveel mogelijk spelen en promoten. Zoals bij meer vruchtbare muzikale samenwerkingen is het een kwestie van ying en yang.

De naam van de Duits-Nederlandse bigband lokt vooralsnog reacties uit die weinig met de muziek te maken hebben: United Women's Orchestra. "In zekere zin is het wel een statement, ja. Met name in Duitsland zijn er nog veel vooroordelen over vrouwen die jazz spelen." Vooral de voorbeeldfunctie van de vrouwenbigband is belangrijk, meent Leach. "Op de conservatoria zijn nog altijd nauwelijks meisjes die lichte muziek studeren. Zij worden blijkbaar thuis afgeremd of zien het zichzelf gewoon niet doen. Het is zinvol om te laten zien dat wij een goede band zijn èn een band met vrouwelijke leden."
De twee cd's die het UWO uitbracht werden zeer positief ontvangen. Het Amerikaanse jazzblad Down Beat roemde de vernieuwende voicings en een recensent van Die Zeit gaf zelfs toe dat hij het liefst zelf de composities had geschreven. En nu is er dan Leach's prijs in Sardinië. "Dat concours wordt om de twee jaar georganiseerd door de Blue Note Bigband uit Sardinië. De vorige keer zat ik ook bij de finalisten. Alle componisten zaten in hetzelfde hotel en we raakten aan de praat over ons vak. Muziek schrijven is een eenzame bezigheid en ik heb daar een paar waardevolle vriendschappen opgedaan. Dit jaar was hetzelfde groepje weer van de partij." Voor haar winnende stuk, "Cerasarda", gebruikte ze elementen uit de muziek van de vocale groep Tenores Di Bitti, vier Sardische boventoonzangers die internationaal bekend zijn vanwege een project met wijlen Frank Zappa.
Leach kan het waarderen dat de Blue Note Bigband veel doet om de Sardische cultuur te verbreiden. "Ik heb het altijd vreemd gevonden als mensen de muziek die uit een ander land komt zo precies mogelijk proberen na te spelen, Nederlanders die proberen Amerikaanse bebop letterlijk te kopiëren. Mijn eigen muziek wordt vaak als typisch Engels gekenschetst. Als ex-pat ben ik daar misschien extra gevoelig voor. Als ik volksmuziek uit Northumberland hoor, springen me de tranen in de ogen."